Viral hepatitler tüm dünyada yaygın olarak görülen ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri dünyada 325 milyon kişinin Hepatit B ve Hepatit C ile enfekte olduğunu, yılda 1,3 milyon kişinin viral hepatitler nedeniyle yaşamını yitirdiğini bildirmektedir. Hastalığın büyük oranda belirti vermemesi veya geç dönemde belirti vermesi, hastaların büyük çoğunluğunun hastalıklarının farkında olmamaları nedeniyle 28 Temmuz tarihi farkındalığı artırmak amacı ile Dünya Hepatit Günü olarak belirlenmiştir.  Bu yılki tema DSÖ tarafından anneler ve yeni doğanlar arasında hepatit B'yi önlemeye odaklanan “Hepatitsiz Bir Gelecek!” olarak belirlenmiştir. DSÖ, hepatitsiz bir geleceğin tüm dünyada ortak bir çaba ile elde edilebileceğini ve 2030 yılına kadar tüm ülkelerin bir halk sağlığı tehdidi olan viral hepatitleri ortadan kaldırmak için birlikte çalışmaya devam etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu kapsamda Bakanlığımız tarafından hazırlanan Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı (2018-2023) yayımlanmış, tüm sağlık kurum/kuruluşları ve tüm diğer paydaşların ortak çalışmaları ile aşağıda yer alan konularda çalışmalar yürütülmüş ve yürütülmeye devam etmektedir.

Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı kapsamında yürütülen çalışmalar;

  • Viral hepatitler konusunda farkındalığın artırılması,
  • Bağışıklamanın artırılması,
  • Viral hepatit sürveyansının güçlendirilmesi,
  • Anneden bebeğe geçişin azaltılması,
  • Tedaviye erişimin artırılması,
  • Güvenli kan ürünleri sağlanması,
  • Damar içi madde kullananlarda viral hepatit bulaşının önlenmesi,
  • Sağlık hizmeti ilişkili hepatitlerin önlenmesidir.

Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı; başta risk altındaki kişiler olmak üzere tüm toplumun farkındalığının arttırılmasını, hastalık yayılımının önlenmesini, hastalığın erken tespiti ve tedavisi ile siroz ve kanser gelişiminin önlenmesini ve ölümlerin azaltılmasını hedeflemektedir.

Hepatit, en basit anlamıyla karaciğerin iltihabıdır. Hepatitler, tüberkülozdan sonra en sık ölüme yol açan enfeksiyon hastalığı olup pek çok nedene bağlı olarak gelişebilmektedir. Viral hepatitlere ise başta Hepatit A, B, C, D ve E virüsleri olmak üzere farklı virüs tipleri sebep olmaktadır. Hepatit B ve Hepatit C virüsleri uzun vadede kronik karaciğer hastalığı, siroz veya karaciğer kanserine yol açabildiği için ayrı bir öneme sahiptir.

Ülkemizde; hijyen kurallarına ve temizlik koşullarına uyum, temiz su kaynaklarına ulaşımın artışı, sosyoekonomik koşullarla ilgili diğer göstergelerin iyileşmesi sayesinde Hepatit A ve E gibi su ve besin kaynaklı hepatitlerin görülmesi belirgin şekilde önlemiştir. Ayrıca Hepatit A’dan korunmada bir diğer yol aşılanmadır, 2012 yılı sonu itibariyle başlayan Hepatit A aşı uygulamaları sonucunda ülkemizde hastalık görülme sıklığı 2018 yılında yüz binde 0,33’e, 2019 yılında 249 vaka ile yüz binde 0,3’e düşmüştür. Halen ülkemizde çocuklara 18. ve 24. aylarda, risk grubundaki kişilere de en az 6 ay ara ile 2 doz halinde sağlık kuruluşlarımızda ücretsiz hepatit A aşısı uygulanmaktadır.

Ülkemizde Hepatit B aşısı 1998 yılı itibariyle rutin çocukluk çağı aşı takvimine eklenmiştir. 2005-2009 yılları arasında okullarda yapılan destek aşılamaları ve risk grubu aşılamaları uygulamaya alınmıştır. Bağışıklama hizmetleri Bakanlığımız tarafından yürütülen en önemli ve etkili koruyucu sağlık hizmetlerinden birisi olup, Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında Hepatit B aşılamaları yüksek öncelikli stratejilerimizdendir. Hepatit B aşısı ülkemizde bebeklere, ilk dozu doğumda, 2. ve 3. dozları ise 1 ve 6 aylıkken,  risk grubundaki kişilere ise 0, 1 ve 6 ay takvimi ile 3 doz olarak ve ücretsiz uygulanmaktadır. 

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin başarı göstergelerinden biri de 5 yaş altı çocuklarda Akut Hepatit B Hastalığı görülme sıklığının yüz binde 1’in altına indirilmesidir. Ülkemizde bu hedefe 2009 yılı itibariyle ulaşılmış ve halen sürdürülmektedir. 1990 yılında 5 yaş altı 370 olan akut hepatit B vaka sayısı, 2018 yılı itibariyle 7’ye düşmüştür. 5 yaş altı çocuklardaki Akut Hepatit B Hastalığı görülme sıklığı da 1990 yılında yüz binde 6,2 iken, 2018 yılında yüz binde 1,38, 2019 yılında 1101 vaka ile yüz binde 1,32 olarak gerçekleşmiştir.

Hepatit C virüsüne karşı aşı henüz bulunmamaktadır ancak kullanılmaya başlayan yeni ilaçlarla tedavide %95’in üzerinde iyileşme sağlanmaktadır. Hepatit C güncel tedavi seçenekleri vatandaşlarımıza genel sağlık sigortası kapsamında ücretsiz sağlanmaktadır.