Şark çıbanı (Kutanöz leishmaniasis), Leishmania cinsinde bulunan parazitleri taşıyan kum sineğinin (tatarcık, yakarca, güpdüşen) insanları sokmasıyla bulaşan bir deri hastalığıdır. Ülkemizde halk arasında Halep çıbanı, güzellik yarası da olarak bilinir. Kendiliğinden iyileştiğinde genelde lezyon genişliğinde deri seviyesinden çökük iz bırakan ve şekil bozukluğuna yol açan bir hastalıktır.

Şark çıbanı lezyonları yaz aylarında ve geceleri aktif olan kum sineğinin beslenmek için kan emdiği deri bölgesinde ortalama 4 – 8 ay içinde ciltte kabarık, kırmızı sivilceye benzer şekilde başlar. Lezyonlar yaklaşık 6 ay içerisinde 1-2 cm çapına kadar genişler ve ülserleşir. Şark çıbanı genellikle yüz, eller, ayaklar ve kollar gibi açıkta kalan yerlerde görülür.

Enfeksiyonu daha önce geçiren kişilerde hayat boyu süren bağışıklık söz konusu olduğu için hastalığın yaygın olarak görüldüğü bölgelerde genelde 20 yaş altındakilerde Şark çıbanına daha sık rastlanmaktadır.

Şark çıbanı hastalığının tedavisi vardır. Hastalığın tedavisinde uygulanacak yöntem hastalığın şiddetine, yara sayısına ve yerine, etkenin tipine göre farklılık gösterdiğinden hastaya göre değişiklik göstermektedir. Hastalığın tedavisi genellikle yara içine ilaç uygulaması ile yapılmaktadır. Ancak farklı tedavi yöntemleri de bulunmaktadır.

Hastalığın bulaşmasını önlemede kum sineği sokmalarından korunmak esastır. Sinek kovucu losyon ve matların kullanılması, güneş battıktan sonra pantolon ve uzun kollu kıyafetler giyilmesi, klima ve vantilatör gibi hava akımı sağlayan cihazların bulduğu odalarda uyunması gibi kişisel korunma önlemleri alınmalıdır. Kum sineklerinin üremesine uygun ortamları yok etmek için yaşanılan yerde açık foseptik çukuru varsa kapatılmalı, evlerin etrafındaki su birikintileri kurutulmalıdır.

Detaylı bilgi için lütfen aşağıdaki linklere bakınız.

https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/zoonotikvektorel-sarkcibani/zoonotikvektorel-sarkcibani-afis

https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/zoonotikvektorel-sarkcibani/istatistik

https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/zoonotik-vektorel-hastaliklar-db/zoonotik-hastaliklar/3-Sark-cibani/7-Sunumlar/Sark_cibani_okul_sagligi.pdf

https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/zoonotik-vektorel-hastaliklar-db/zoonotik-hastaliklar/3-Sark-cibani/7-Sunumlar/Sark_cibani_sunum_okul_sagligi.pdf

https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/zoonotik-vektorel-hastaliklar-db/SSS/Sark_cibani.pdf